Diễn đàn trao đổi nghiệp vụ
Phát thanh viên đọc thế nào cho chuẩn Nam bộ? (03/05/2010 14:24)

Thời gian gần đây, báo chí trong nước phản ánh nhiều điến vấn đề tiếng Việt bị “dị dạng”. Một trong những dị dạng mang đến nguy cơ không còn sự trong sáng của tiếng Việt nữa đó là vấn đề sính ngoại ngữ của lớp trẻ hiện nay.

Trên các diễn đàn báo chí, một số độc giả còn “đập tơi bời” đội ngũ phát thanh viên các đài truyền hình. Bởi họ cho rằng, phát thanh viên của các đài truyền hình hơn ai hết phải là những người chuẩn nhất trong những người chuẩn về việc phát âm, từ tiếng Việt. Vậy mà trong thời buổi sính ngoại ngữ hiện nay cũng không tránh khỏi đội ngũ phát thanh viên chạy theo thời thượng, bỏ quên chuyện đọc chuẩn tiếng Việt. Cho nên, nếu nói tiếng Việt bị nguy cơ dị dạng thì trước tiên, đội ngũ phát thanh viên các đài truyền hình là những người góp phần không nhỏ. Bởi một lời phát thanh viên nói ra có hàng triệu người ở nhiêu nơi, nhiều độ tuổi khác nhay tiếp nhận.

    Họ ví dụ chỉ một từ “GPRS” mà nhiều phát thanh viên đọc là gờ-pê-e-rờ-ét, số khác thì đọc gi-pi-e-rờ-et. Và cụ thể nhất là địa chỉ báo điện tử của Đài Truyền Hình Việt Nam www.vtv.vn  được đọcthành vê kép-vê kép-vê kép- chấm- vê tê vê- chấm- vi-en. Có thể thấy sai cơ bản trong tất cả cách đọc trên là sự pha trộn “hầm bà lằng” giữa tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Việt. Vậy trong xu thế hội nhập hiện nay, phát thanh viên đọc thế nào cho đúng? Tôi cũng là một phát thanh viên cho nên việc đọc thế nào cho chuẩn, cho trong sáng tiếng Việt là một việc có thế nói là rất khó trong thời buổi hiện nay.
   Nên nhìn về sự phát triển tiếng Việt, thì không phải chuyện sính ngoại ngữ mới xuất hiện gần đây mà chuyện “dị dạng” đã có từ lâu rồi. Chúng ta có thể bắt gặp trong văn học. Điển hình là tiểu thuyết Số đỏ của Vũ Trọng Phụng. Trong đó nhiều từ các nhân vật xưng với nhau là “toa” và “moa”… Lúc ấy, tiếng Việt chịu ảnh hưởng tiếng Pháp, và thời điểm này là tiếng Anh. Ví dụ nêu trên không nhằm phê phán Nhà văn Vũ Trọng Phụng (bởi đó là cách nói, lối nói của các nhân vật trong truyện, chứ không phải là cách nói của tác giả), mà nêu lên để thấy rằng, lối “sính ngoại ngữ” của người thời xưa và thời nay đều có. Để có thể gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt thì phát thanh viên các đài truyền hình, phát thanh không những làm nhiệm vụ “đánh bay” các tiếng Anh lai căng hiện nay mà còn “đánh bật” những gì lịch sử để lại cho tiếng Việt. Việc đó có quá khó?
    Khi đọc xong những bài viết trên diễn đàn các báo, tôi cũng tự thấy mình cần phải điều chỉnh cho phù hợp hơn. Điển hình nhất là chuyện đọc tiếng Anh; Tôi đã cố gắng đọc những từ thuần tiếng Việt thay vì độc tiếng Anh. Nhưng sự đời, cái gì mặc nhiên đúng, thuận tai mà mình cải thiện thì không phải dễ…
    Đầu tiên, tôi cải thiện từ chấm vi en (.vn – trong các trang báo điện tử ) cho đúng tiếng Việt. Mẩu quảng cáo có trang điện tử chấm đuôi là vn, Tôi đọc theo tiếng Việt là chấm vờ nờ. Ngay sau đó, tôi đã bị đồng nghiệp phản ứng vì đa số bây giờ người ta đọc là vê en nờ hoặc vi en, sao tôi lại đọc vờ nờ? Nghe có vẻ quê mùa. Một bạn đồng nghiệp nói, chắc trên đất nước Việt Nam có mình tôi đọc thế!
   Chưa biết chuyện tôi đọc vờ nờ có đúng không nhưng bên đối tác quảng cáo sản phẩm có lẽ nghĩ phát thanh viên không biết tiếng Anh nên phần đọc cho lần sau, họ đã phiên âm rõ ràng như thế này” Hi School (đọc là Hai-Sờ-Kun) –xin mở ngoặc: Hi School là gói cước của Viettel dành cho tuổi mới lớn, chứ không phải là High School (!). Và địa chỉ trang điện tử bên dưới bị bỏ đi.
   Đến nữa là chuyện đọc tên tiếng nước ngoài. Một biên tập viên khi nói đến tiếng nước ngoài thì đưa ra nguyên tắc: Tiếng nước ngoài đọc sao cho người ta hiểu, đồng thời phải tôn trọng cách phát âm bản địa. Chiểu theo nguyên tắc đó mà đọc, cho nên thủ đô của Argentina là Brunos Aires (nguyên bản) biên tập viên đã yêu cầu phát thanh viên đọc đúng theo từ bản địa. Tôi đã mất 5 phút khi phải đọc đi đọc lại từ này là Bờ-ru-nâu-Ai-Sờ. Tôi cũng có tranh luận rằng ai cũng biết thủ đô của Argentina là Bu-nốt-ai-rét thì hà cớ gì phải đọc là Bờ-ru-nâu-ai-sờ. Tôi làm phát thanh viên của Đài Tây Ninh thì tôi đọc cho dân Tây Ninh hiểu chứ có đọc cho dân Anh hiểu đâu mà phải đọc như thế. Nhưng nguyên tắc là nguyên tắc, phát thanh viên đọc theo đúng yêu cầu của biên tập viên và tôi phải đọc Bờ-ru-nâu-ai-sờ!
   Nói đến vấn đề đọc tên địa phương tiếng nước ngoài, tôi được biết hiện có 3 cách đọc là dịch từ tiếng Hán, đọc theo tiếng phiên âm và đọc theo nguyên văn. Lấy ví dụ: Thành phố New York của nước Mỹ nếu đọc theo tiếng hán là Nữu Ước. theo tiếng phiên âm là Nui – Oóc và để nguyên bản là New York. Nhưng trong vài trường hợp thì người ta không cứng nhắc trong việc đọc như vậy. Thế cho nên, mặc dù nguyên bản viết là Paris thì người đọc vẫn đọc là Pa-ri chứ không có ai đọc Pê-rịt bao giờ. Đó cũng là cách uyển chuyển trong lối đọc của người Việt Nam. Nhưng sự uyển chuyển phải dựa vào thính giác của người tiếp nhận xem có êm tai hay không. Trong vài hoàn cảnh đọc không êm tai thì lại là sự không trong sáng tiếng Việt (!). Ví dụ khác là thủ đô của Iran nguyên bản là Tehran. Tiếng Việt đọc theo phiên âm là Tê-hê-răng, đa số là vậy. Nhưng một vài phát thanh viên đọc là Tê-rang!
   Cũng không biết ai đúng ai sai. Việc đó còn tuỳ thuộc vào sự tinh tế của thính giả và các nhà ngôn ngữ học. Nhưng trước tiên nó ảnh hưởng đến tiếng Việt. Vì sao cùng một từ mà người đọc thế này, người đọc thế khác nên tạo sự không thống nhất cách đọc giữa các phát thanh viên với nhau. Hậu quả là chúng ta chưa giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
   Được biết, trong Báo Tiếng Nói Việt Nam, đều có đưa ra chuẩn đọc địa danh tiếng nước ngoài, những tờ báo này lại ít được đến tay các phát thanh viên của các đài truyền hình. Và nếu có chăng nữa thì cũng không ai lần giở những trang báo đểm xem mình đọc có dùng theo chuẩn Đài Tiếng Nói Việt Nam hay không!
Vì không có một bộ chuẩn nào cho nên phát thanh viên cứ đọc theo quán tính và càng thời thượng càng tốt để chứng tỏ với khán giả rằng học cũng biết tiếng Anh tiếng em như ai.
Vấn đề nữa là việc phát thanh viên các đài truyền hình phía Nam đọc chuẩn Nam bộ. Hiểu nôm na chuẩn Nam bộ là những từ đọc ngữ giọng người Nam bộ. Làm nên nét đặc biệt của chuẩn Nam bộ là các chữ tr-ch, s-x, r…. Nhưng hiện nay, một số đài truyền hình lớn đã ít nhiều điều chỉnh chuẩn Nam bộ như một số từ đọc đúng chính tă. Điển hnhf nhất là chữ v và chữ d. Tôi chính thức làm công tác phát thanh viên được hơn 2 năm, nhưng trước đó đã ít nhiều đọc trên sống hơn 5 năm. Khi mới vào nghề cũng chỉ được lãnh đạo và đàn anh đi trước nói rằng phải đọc vất vả là dất dả thì mới đúng chuẩn Nam bộ. Và đây là chuyện người đi trước hướng dẫn người đi sau. Đâu dám hỏi vì sao phải như vậy? Đến giờ nếu nghe phát thanh viên người miền Nam đọc đúng chính tả thì chính bản thâm tôi cũng thấy không đồng tình (có lẽ không êm tai). Một số người khắt khe cón nói đó là kiểu đọc “giá sống trộng rau muống ruộng”.
   Đó cũng mới chỉ là một vài vấn đề cơ bản của việc phát thanh viên chuyển tải tiếng Việt đến đông đảo khán giả, mà đã quá rắc rối thì thử hỏi, để có thể hướng dẫn người dân giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, đừng để tiếng Việt dị dạng, lai căng còn khó biết chừng nào. Hơn nữa trong vấn đề phát âm, ngoài Đài Tiếng Nói Việt Nam viết trên báo chyên ngành, thì không có một tài liệu nào làm cơ sở hoặc có tính quy định bắt buộc, để phát thanh viên các đài truyền hình đọc chuẩn, thì chuyện họ đọc lai căng là chuyện dễ hiểu. Với người làm nghề thì tôi cho rằng, tất cả những ỷ kiến của mọi người và ngay cả biên tập viên, phát thanh viên cũng không sai. Ai cũng có ý kiến riêng của mình.
Vài ý kiến riêng cá nhân tôi: đã là người Việt nam, học tiếng Việt Nam thì hà cớ gì mình phải vay mượn tiếng nước ngoài như ây (a) bi(b)si(c) trong khi ngay từ lớp 1 trường làng ta đã học là a-bờ-cờ. Thế cho nên, dù ai phản đối thì tôi vẫn đọc là vờ nờ (VN).
 
                                                                                                                                                Nam Dương
 
Nguồn tin: Theo T/c NLB - M (đ/m)
Các tin mới
Các tin đã đăng
Cháu muốn thử sức! (18/04/2010 10:44)
Nghề phóng viên ảnh (15/01/2010 08:59)
Xem tin theo ngày:  
Tin nổi bật